Khi nhận bảng lương hàng tháng, nhiều bạn thường thắc mắc tại sao mình bị trừ một khoản tiền khá lớn (khoảng 20.000 – 30.000 Yên) cho mục “Nenkin”. Thực tế, đây không phải là tiền mất đi, mà là “tiền để dành”.
Nenkin là tên gọi tắt của bảo hiểm hưu trí bắt buộc ở Nhật Bản mà bạn phải đóng trong suốt quá trình làm việc tại Nhật. Khi về nước sau thời gian làm việc tại Nhật, bạn có quyền yêu cầu hoàn một phần số tiền đã đóng (gọi là lump-sum withdrawal payment – tiền hoàn trả Nenkin). Số tiền này có thể từ 70 – 150 triệu VNĐ sau 3 – 5 năm làm việc.
Bạn có thể nhận được một khoản tiền đáng kể nhưng có điều kiện, thủ tục và thời hạn nộp hồ sơ mà bạn cần phải tuân thủ. Hãy cùng Esuhai tìm hiểu ngay sau đây nhé!
Nenkin là gì?
Nenkin (年金) là tên gọi tắt của Bảo hiểm hưu trí (cũng được gọi là Lương hưu) tại Nhật Bản. Tương tự như Bảo hiểm xã hội ở Việt Nam, đây là chế độ an sinh xã hội bắt buộc đối với tất cả những người đang sinh sống và làm việc tại Nhật Bản (bao gồm cả người nước ngoài) trong độ tuổi từ 20 đến 60 tuổi.
Mục đích chính là tạo quỹ hưu trí cho người lao động khi về già (cụ thể là sau 65 tuổi) thì họ sẽ được hưởng lương hưu hàng tháng. Còn đối với lao động nước ngoài, các bạn có thể yêu cầu hoàn trả một phần số tiền đã đóng khi về nước, hiểu một cách nôm na vui vẻ là bạn được lương hưu sớm.
Có mấy loại Nenkin?
Nenkin chỉ là tên gọi chung, thực tế là có 2 loại Nenkin khác nhau, bạn hãy xem bảng dưới đây để hiểu rõ hơn về từng loại và biết mình sẽ đóng loại nào nha:
| Tiêu chí | Bảo hiểm quốc dân (国民年金 – Kokumin Nenkin) | Bảo hiểm hưu trí phúc lợi (厚生年金 – Kousei Nenkin) |
| Đối tượng áp dụng | Người tự doanh, freelancer, không làm công ty, sinh viên, nội trợ, người thất nghiệp,… | Người làm công ty, bao gồm Thực tập sinh và Tokutei Gino |
| Số tiền đóng hàng tháng | Cố định, | Tuỳ thuộc vào thu nhập của người đóng |
| Trách nhiệm đóng | Người tham gia đóng toàn bộ | Người tham gia đóng 50%, Người sử dụng lao động đóng 50% |
| Thời gian đóng tối thiểu | 10 năm | 1 tháng |
| Ghi chú | Người dân tự đóng trực tiếp theo tháng | Công ty trích từ tiền lương để đóng |
Nếu bạn là người lao động đang muốn đi XKLĐ Nhật Bản (Thực tập sinh, Tokutei, Kỹ sư) thì bạn sẽ đóng loại Bảo hiểm hưu trí phúc lợi (厚生年金 – Kousei Nenkin).
Và các nội dung tiếp theo trong bài viết sẽ xoay quanh loại Nenkin này.
Tại sao bạn phải đóng Nenkin?
Nhiều bạn nghĩ: “Tôi chỉ làm việc ở Nhật 3 năm rồi về, có hưởng lương hưu già đâu mà phải đóng?”. Tuy nhiên, việc đóng Nenkin là bắt buộc vì 2 lý do:
- Nghĩa vụ pháp lý: Theo luật pháp Nhật Bản, mọi người lao động bất kể quốc tịch đều phải đóng thuế và bảo hiểm đầy đủ. Nếu trốn đóng, bạn sẽ vi phạm pháp luật và bị trục xuất hoặc không thể gia hạn visa.
- Quyền lợi được nhận lại (Quan trọng): Chính phủ Nhật hiểu rằng người lao động nước ngoài sẽ không ở lại đến già để nhận lương hưu hàng tháng. Do đó, họ có chế độ “Hoàn thuế Nenkin” (Lump-sum Withdrawal Payments). Tức là khi bạn về nước, họ sẽ trả lại phần lớn số tiền bạn đã đóng trong suốt mấy năm qua.
Tham khảo thêm: Các loại bảo hiểm được nhận khi đi XKLĐ Nhật
Ai phải đóng? Tỷ lệ đóng thế nào?
- Nếu bạn là lao động có hợp đồng (thực tập sinh, kỹ năng đặc định, kỹ sư…), thì tiền Nenkin sẽ được khấu trừ từ lương hằng tháng của bạn.
- Theo quy định tham khảo, tổng mức đóng bảo hiểm hưu trí (khoảng) là ≈18,3% của tổng thu nhập chưa trừ thuế, mức phí đóng chính xác sẽ được Chính phủ Nhật Bản quy định vào tháng 9 hàng năm.
- Khoản tiền phải đóng này thì bạn và công ty mỗi bên chịu 50% (của ≈18,3% trên, tương đương mỗi bên ≈9,15%).
Khi nào thì bạn nhận được tiền Nenkin?
Nguyên tắc là, bạn không thể nhận tiền này khi đang ở Nhật. Bạn chỉ được làm thủ tục nộp đơn xin hoàn trả một lần (Lump-sum Withdrawal Payment) khi đáp ứng đủ 4 điều kiện sau:
- Không mang quốc tịch Nhật Bản.
- Đã đóng Nenkin từ 06 tháng trở lên.
- Có sổ Nenkin
- Không còn cư trú tại Nhật Bản (đã về nước hẳn).
- Thời gian nộp đơn là trong vòng 02 năm kể từ ngày rời khỏi Nhật Bản (ngày rời hoặc ngày hết tư cách lưu trú).
Lưu ý: Nếu quá hạn 02 năm mà bạn quên làm thủ tục thì bạn sẽ mất quyền yêu cầu hoàn trả, toàn bộ số tiền này sẽ bị sung vào công quỹ và không lấy lại được nữa.
Thời gian xử lý: Sau khi nộp hồ sơ đầy đủ, thời gian xét duyệt + chuyển tiền có thể mất 3 – 6 tháng, phụ thuộc quy trình của Japan Pension Service và hồ sơ nộp ở đâu (qua đại sứ quán, văn phòng bảo hiểm hoặc thông qua công ty phái cử).
Số tiền Nenkin nhận được là bao nhiêu?
Có một số thông tin cơ bản mà bạn cần biết:
- Số tiền Nenkin nhận lại phụ thuộc vào thời gian đóng và mức lương trung bình của bạn, cho nên sẽ không có con số cố định cho mọi trường hợp.
- Thực tế bạn sẽ có 2 đợt nhận Nenkin lần 1 và lần 2. Lần 1 bạn sẽ được nhận 80% và lần 2 bạn sẽ nhận được 20%.
- Tiền Nenkin sẽ được tính toán dựa trên số tiền mà bạn đã đóng trong suốt quá trình bạn làm việc tại doanh nghiệp, không tính phần của doanh nghiệp đã đóng nha. Nghĩa là chỉ được hoàn trên 9,15% số tiền bạn đã đóng thôi nhé!
- Theo quy định mới (có hiệu lực từ tháng 4/2021), thời gian tính chi trả đã tăng từ tối đa 3 năm lên tối đa 5 năm, nghĩa là nếu bạn làm lâu hơn thì cũng chỉ nhận được tối đa 5 năm.
- Dưới đây là mức ước tính trung bình mà các bạn Thực tập sinh thường nhận được (tham khảo):
| Thời gian làm việc | Số tiền nhận về lần 1 | Số tiền nhận về lần 2 |
|---|---|---|
| 1 năm | 23 – 29 triệu VNĐ | 5,5 – 7 triệu VNĐ |
| 3 năm | 71 – 89 triệu VNĐ | 17,5 – 22 triệu VNĐ |
| 5 năm | 119 – 149 triệu VNĐ | 29,5 – 37 triệu VNĐ |
Lưu ý:
- Nhớ kỹ là chỉ tính mà phần bạn đã đóng thôi nhé, không tính phần của doanh nghiệp đã đóng vào.
- Bạn nhận 80% tiền Nenkin vì đây là quy định, 20% còn lại là dùng để đóng thuế. Tuy nhiên sau đó bạn sẽ có thể tiếp tục làm hồ sơ để xin nhận lại 20% này, chi tiết sẽ được giải thích bên dưới.
Tham khảo thêm: Đi Nhật 3 năm về được bao nhiêu tiền? Bảng tính thực tế & Lộ trình 5 năm
Cách tính số tiền Nenkin nhận được như thế nào?
Nếu bạn muốn tự tìm hiểu sâu hơn nữa về cách tính làm sao tính ra được số tiền Nenkin mà mình nhận được thì Esuhai sẽ hướng dẫn bạn cách thực hiện từng bước.
Cách 1: Tính theo phần % số tiền bảo hiểm hưu trí đã đóng
Ví dụ:
- Bạn làm việc tại Nhật 3 năm (36 tháng)
- Mức lương trung bình hàng tháng là 180.000 Yên
| Bước tính toán | Số tiền |
|---|---|
| 1. Số tiền Nenkin bạn đóng hàng tháng | 180.000 x 9,15% = 16.470 Yên |
| 2. Tổng Nenkin đã đóng | 16.470 x 36 = 592.920 Yên |
| 3. Tiền Nenkin lần 1 | 592.920 x 80% = 474.336 Yên |
| (≈80,6 triệu VNĐ, 1 Yên = 170 VNĐ) | |
| 4. Tiền Nenkin lần 2 | 592.920 x 20% = 118.584 Yên |
| (≈20,1 triệu VNĐ, 1 Yên = 170 VNĐ) |
Cách 2: Tính theo hệ số
Còn có cách tính khác giúp đơn giản hóa việc tính toán hơn, đó là tính theo hệ số, bạn có thể tham khảo và thực hiện theo như sau:
Công thức tính:
Tiền nenkin được hoàn lại = Tiền lương trung bình tháng x Hệ số thanh toán
Lương trình bình tháng được hiểu là tiền lương bình quân được chia theo tháng mà bạn nhận sau cả khoảng thời gian làm việc tại Nhật, được tính như sau:
Lương trung bình tháng = Tổng thu thập có được trong thời gian đóng nenkin (Lương cơ bản + Thưởng + Tăng ca) / số tháng làm việc
Hệ số thanh toán sẽ được xác định theo bảng sau:
| Thời gian đã đóng | Số tháng để tính mức thanh toán | Hệ số thanh toán |
|---|---|---|
| Từ 6 – dưới 12 tháng | 6 | 0,5 |
| Từ 12 – dưới 18 tháng | 12 | 1,1 |
| Từ 18 – dưới 24 tháng | 18 | 1,6 |
| Từ 24 – dưới 30 tháng | 24 | 2,2 |
| Từ 30 – dưới 36 tháng | 30 | 2,7 |
| Từ 36 – dưới 42 tháng | 36 | 3,3 |
| Từ 42 – dưới 48 tháng | 42 | 3,8 |
| Từ 48 – dưới 54 tháng | 48 | 4,4 |
| Từ 54 – dưới 60 tháng | 54 | 4,9 |
| Từ 60 tháng trở lên | 60 | 5,5 |
Ví dụ:
- Bạn làm việc tại Nhật 3 năm (36 tháng)
- Mức lương trung bình hàng tháng là 180.000 Yên
- Vậy hệ số thanh toán là 3,3
Áp dụng công tính thì số tiền Nenkin bạn được nhận là: 180.000 x 3,3 = 594.000 Yên
➜ Tiền Nenkin lần 1: 594.000 x 80% = 475.200 Yên
➜ Tiền Nenkin lần 2: 594.000 x 20% = 118.800 Yên
2 cách tính có đôi chút chênh lệch bởi vì cách 1 thì số 18,3 thì là mức tính trung bình và thực tế sẽ dao động theo từng năm. Còn về cơ bản thì kết quả vẫn sẽ tương tự nhau.
Tại sao lại phải có 2 lần nhận Nenkin?
Việc Nenkin được chia thành 2 lần nhận không phải là thủ tục rườm rà, mà xuất phát từ cách Nhật Bản quản lý thuế thu nhập đối với người lao động nước ngoài. Hiểu đơn giản như sau:
- Nhận Nenkin cũng giống như là nhận thu nhập, mà thu nhập là phải chịu thuế.
- Khi bạn làm thủ tục nhận Nenkin, cơ quan Nenkin sẽ tạm tính thuế thu nhập 20% cho số tiền này, nên bạn chỉ nhận được 80% cho lần 1.
- Tuy nhiên 20% thuế đó sẽ thuộc phạm vi được hoàn trả nên bạn có thể nhận lại.
- Cơ quan thuế Nhật Bản sẽ tạm giữ khoản tiền này, và để nhận lại thì bạn phải làm hồ sơ thủ tục xin hoàn thuế, khi hồ sơ hợp lệ thì bạn sẽ được nhận lại 20%, và nó được gọi dễ hiểu là tiền Nenkin lần 2.
Theo quy định, phần thuế này chỉ được nhận bằng tài khoản ngân hàng trong nước Nhật, mà bạn thì đã về nước không còn sống tại Nhật, nên bạn phải ủy quyền cho một người đại diện thuế tại Nhật để làm hồ sơ nhận hoàn thuế thay vào tài khoản của họ, rồi họ sẽ chuyển lại qua tài khoản Việt Nam của bạn.
Nói tóm gọn, đây là cách làm nhằm đảm bảo đúng luật thuế của Nhật, đồng thời vẫn bảo vệ quyền lợi tài chính đầy đủ cho người lao động nước ngoài nếu họ thực hiện đúng thủ tục.
Tham khảo thêm: Top 8 ngành nghề XKLĐ Nhật Bản hot hiện nay
Quy trình nhận tiền Nenkin như thế nào?
Tiền Nenkin không được trả một cục 100% ngay lập tức mà chia làm 2 lần:
- Lần 1 (80%):
- Bạn tiến hành việc nộp hồ sơ về Japan Pension Service để xin lấy lại tiền Nenkin.
- Kể từ ngày bạn gửi đơn, nếu thủ tục của bạn hợp lệ thì cơ quan sẽ gửi về cho bạn giấy báo cấp tiền Nenkin, nhớ giữ lại giấy này.
- Cơ quan Nenkin Nhật Bản sẽ chuyển trực tiếp vào tài khoản ngân hàng mà bạn đã cung cấp. Thời gian chờ khoảng 3 – 6 tháng sau khi nộp hồ sơ.
- Lần 2 (20%):
- Đây là phần thuế bị giữ lại.
- Bạn cần phải giữ lại giấy thông báo cấp tiền từ lần 1 để có thể xin lấy lại khoản tiền còn lại trong giai đoạn lần 2.
- Để lấy khoản này, bạn không thể tự làm mà bạn cần ủy quyền cho một đơn vị đại diện đang sống tại Nhật Bản để làm thủ tục xin hoàn thuế.
- Thời gian chờ thêm kể từ khi hoàn tất thủ tục là khoảng 2 – 3 tháng.
- Thường là bạn sẽ cần sự hỗ trợ từ các bên dịch vụ và sẽ chịu khoảng 20.000 – 40.000 tiền phí dịch vụ. Nếu có người quen thì bạn sẽ đỡ tốn hơn nhiều.
Hướng dẫn gửi hồ sơ nhận Nenkin lần 1
Chuẩn bị hồ sơ:
- Chuẩn bị mẫu đơn xin hoàn Nenkin một lần (脱退一時金請求書), tải mẫu tại đây.
- Bản sao hộ chiếu – Trang có ảnh, họ tên, quốc tịch, visa, và dấu xuất cảnh khi rời Nhật.
- Giấy xác nhận bạn không còn địa chỉ ở Nhật: Bản copy giấy chuyển địa chỉ (転出届 / 住民票の除票), hoặc trang hộ chiếu có dấu xuất cảnh.
- Thông tin ngân hàng (có SWIFT/BIC) – tên ngân hàng, chi nhánh, số tài khoản (phải có chấp nhận chuyển quốc tế).
- Bản sao sổ Nenkin (年金手帳) hoặc giấy thông báo mã số Nenkin (基礎年金番号).
Gửi hồ sơ:
- Cơ quan: Japan Pension Service, Overseas Service Division
- Địa chỉ: 3‑5‑24 Takaido-nishi, Suginami-ku, Tokyo 168‑8505 JAPAN
- Bạn nên gửi bằng EMS
Bạn có thể tìm hiểu chi tiết hơn về Nenkin lần 1 tại bài viết: Cách nhận tiền Nenkin sau khi về nước (Nenkin lần 1)
Đóng tiền Nenkin thì có quyền lợi gì?
Ngoài việc bạn sẽ được nhận một khoản tiền khi về nước thì bạn còn có những quyền lợi khác thì tham gia chế độ Nenkin như:
- Nếu làm việc ở Nhật trên 10 năm, sẽ đủ điều kiện nhận lương hưu sau 65 tuổi.
- Khi bị tai nạn lao động hoặc thương tật, sẽ được nhận trợ cấp thương tật từ hệ thống Nenkin.
- Trường hợp không may tử vong thì gia đình có thể nhận trợ cấp tử tuất nếu đủ điều kiện.
Và dù bạn không ở lại Nhật lâu, việc hiểu và kiểm soát Nenkin giúp bạn bảo vệ quyền lợi & tiền bạc của chính mình, vì đây là khoản bạn bắt buộc phải đóng. Nên nếu bạn biết chính xác mình phải đóng bao nhiêu thì sẽ bảo vệ tiền lương của mình.
Các lưu ý quan trọng cần phải nắm
- Bạn sẽ phải chịu thuế thu nhập 20% cho số tiền Nenkin, nếu muốn nhận luôn 20% này (Nenkin lần 2) thì bạn phải tiếp tục làm hồ sơ xin hoàn thuế với Cơ quan Thuế Nhật Bản.
- Nenkin lần 2 bạn không thể tự làm, chỉ có thể làm thông qua người đại diện thuế tại Nhật.
- Nếu đóng trên 60 tháng (5 năm), thì bạn vẫn chỉ được tính tối đa 60 tháng.
- Sau khi về nước, bạn phải nộp hồ sơ trong vòng 2 năm, nếu không thì sẽ mất quyền được nhận tiền Nenkin.
- Khoản hoàn này không bao gồm phần công ty đóng, chỉ hoàn phần bạn đã đóng.
- Nếu bạn làm việc ở Nhật 10 năm và đã đóng đủ 10 năm, bạn sẽ không được nhận hoàn tiền một lần này nữa, bạn sẽ được tính vào diện nhận Nenkin nghỉ hưu và có thể nhận từ sau 65 tuổi.
Bạn có thể tìm hiểu chi tiết hơn về Nenkin lần 1 tại bài viết: Cách nhận tiền Nenkin lần 2 – Hướng dẫn & giải đáp chi tiết
Tổng kết
Tóm lại, Nenkin là khoản tiền bảo hiểm bắt buộc, nhưng cũng là một khoản tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn, thay vì gửi ngân hàng như thông thường thì cuốn sổ tiết kiệm này bạn gửi tại Chính phủ Nhật Bản.
- Mỗi tháng bạn đóng một ít.
- Sau 3-5 năm về nước, bạn rút ra một khoản lớn (từ 70 đến 150 triệu đồng).
Theo Esuhai, đây không phải là khoản tiền mất, mà là một quyền lợi thực tế bạn đã góp trong suốt thời gian làm việc tại Nhật. Và khi về nước, đây sẽ là một nguồn vốn rất đáng kể để bạn bất kỳ mục tiêu nào (như xây nhà, cưới vợ, khởi nghiệp,…).
Vì vậy, trong quá trình làm việc tại Nhật, Esuhai khuyên bạn hãy tuân thủ đóng đầy đủ và đừng thấy tiếc khoản tiền này.
Và nếu bạn cần tư vấn kỹ hơn về các khấu trừ lương hay chế độ phúc lợi, đừng ngần ngại liên hệ Esuhai nhé, chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ hoàn toàn miễn phí.
