Thuế thu nhập là gì?
Định nghĩa đơn giản
Thuế thu nhập là khoản tiền bạn phải đóng cho chính phủ Nhật Bản dựa trên số tiền lương bạn kiếm được. Hiểu đơn giản là “làm nhiều đóng nhiều, làm ít đóng ít”. Đây là nghĩa vụ bắt buộc của mọi người đi làm tại Nhật, từ giám đốc đến thực tập sinh, để góp phần xây dựng đất nước nơi mình đang sinh sống.
Định nghĩa chuyên ngành
Trong hệ thống thuế Nhật Bản, Thuế thu nhập được gọi là Shotokuzei (所得税 – しょとくぜい). Đây là loại thuế Quốc gia (National Tax), được tính theo phương pháp lũy tiến trên tổng thu nhập chịu thuế hàng năm của cá nhân. Đối với thực tập sinh, thuế này thường được khấu trừ tại nguồn (tự động trừ vào lương hàng tháng).
Bản chất & Mục đích của thuật ngữ này
- Bản chất: Là một khoản “chi phí công dân”. Số tiền này không cố định mà biến động theo thu nhập từng tháng của bạn.
- Mục đích: Đóng góp vào ngân sách quốc gia để duy trì an ninh, y tế, giáo dục và hạ tầng công cộng tại Nhật.
- Khi nào bạn sẽ gặp:
- Hàng tháng: Trên phiếu lương (Meisai) ở cột Khấu trừ (Kojo).
- Hàng năm: Trên phiếu tổng kết thuế (Gensen Choshu Hyo) nhận được vào cuối năm hoặc khi về nước.
Ví dụ minh họa
Để bạn dễ hình dung số tiền mình thực sự phải đóng:
- Trường hợp lương cơ bản: Bạn làm việc bình thường, không tăng ca, lương khoảng 160.000 Yên/tháng. Thuế thu nhập chỉ khoảng 2.500 – 3.000 Yên (khoảng 500k VNĐ).
- Trường hợp tăng ca nhiều: Tháng này bạn cày full tăng ca, lương lên 220.000 Yên. Thuế thu nhập sẽ tự động nhảy lên khoảng 4.000 – 5.000 Yên.
Một số thuật ngữ liên quan
Khi đụng đến tiền nong và thuế má, bạn nhất định phải biết mấy từ này để không bị thiệt:
- Juminzei (Thuế thị dân): Khác với thuế thu nhập (thuế quốc gia), đây là thuế đóng cho địa phương bạn ở. Thường năm 2 mới bắt đầu bị trừ. Rất nhiều bạn hay nhầm 2 loại này với nhau.
- Gensen Choshu Hyo (Phiếu khấu trừ thuế tại nguồn): Tờ giấy quan trọng công ty đưa vào cuối năm, tổng kết xem cả năm qua bạn đã đóng bao nhiêu thuế. Giữ kỹ tờ này để làm thủ tục hoàn thuế nhé.
- Nenmatsu Chosei (Điều chỉnh thuế cuối năm): Thủ tục công ty làm giúp bạn vào tháng 12 để cân đối lại thuế. Nếu đóng thừa sẽ được trả lại (thường vào lương tháng 12 hoặc tháng 1).
- Teate (Trợ cấp): Một số khoản trợ cấp như tiền đi lại (tiền tàu xe) thường không bị tính thuế thu nhập.
Một số lưu ý khác về Thuế thu nhập
Dù là khoản trừ bắt buộc, nhưng bạn hoàn toàn có thể tối ưu nó nếu hiểu luật:
- Đừng hoang mang khi bị trừ tiền: Nhiều bạn mới sang tháng đầu thấy bị trừ thuế thì xót ruột. Hãy coi đây là chi phí để bạn được pháp luật Nhật bảo vệ và hưởng quyền lợi y tế, an sinh xã hội. Dù ở Việt Nam đi nữa thì bạn cũng sẽ phải đóng thuế này.
- Cơ hội lấy lại tiền (Hoàn thuế): Đây là điểm đặc biệt. Nếu bạn gửi tiền về nhà qua ngân hàng/dịch vụ chuyển tiền hợp pháp (như DCOM, SBI,…) và giữ lại hóa đơn, bạn có thể làm thủ tục hoàn thuế. Số tiền nhận lại sau 3 năm có thể lên tới vài chục triệu đồng.
- Thuế tính theo lũy tiến: Lương càng cao, % đóng thuế càng lớn. Nhưng với mức lương thực tập sinh thì mức thuế suất thường thấp nhất (khoảng 5%), không quá đáng ngại như các kỹ sư lương cao.
- Giữ giấy tờ khi về nước: Tờ Gensen Choshu Hyo (Phiếu tổng kết thuế) là cực kỳ quan trọng khi bạn làm thủ tục lấy tiền hoàn thuế sau khi về Việt Nam. Mất tờ này là mất cả đống tiền đó nha.