Thuế cư trú (Juminzei) là gì?
Định nghĩa đơn giản
Thuế cư trú (hay còn gọi là Thuế thị dân) là khoản “phí thành viên” bạn phải đóng cho địa phương nơi mình đang sinh sống (Thành phố, Quận, Huyện…). Hiểu nôm na là bạn sống ở đất của họ, được họ thu gom rác, bảo vệ an ninh, sử dụng đường xá, công viên của họ thì bạn phải đóng tiền để họ duy trì các dịch vụ đó.
Định nghĩa chuyên ngành
Trong luật thuế Nhật Bản, Thuế cư trú được gọi là Juminzei (住民税 – じゅうみんぜい). Đây là loại thuế địa phương (Local Tax), được tính dựa trên tổng thu nhập của bạn trong năm trước đó (từ ngày 1/1 đến 31/12). Điểm đặc biệt nhất của loại thuế này là cơ chế “trả sau”.
Bản chất & Mục đích của thuật ngữ này
- Bản chất: Là khoản thuế đánh vào thu nhập của năm ngoái. Vì vậy, người mới sang Nhật (chưa có thu nhập năm trước) sẽ chưa phải đóng. Nhưng sang năm thứ 2, bạn sẽ phải đóng thuế cho thu nhập đã kiếm được ở năm thứ 1.
- Mục đích: Đóng góp ngân sách cho chính quyền địa phương (nơi bạn đăng ký địa chỉ trên thẻ ngoại kiều) để vận hành bộ máy hành chính, giáo dục, phúc lợi xã hội và xử lý rác thải.
- Khi nào bạn sẽ gặp:
- Năm đầu tiên: Gần như không thấy xuất hiện (hoặc rất ít).
- Từ tháng 6 của năm thứ 2: Bắt đầu xuất hiện trên bảng lương và bị trừ đều đặn hàng tháng.
Ví dụ minh họa về “Cú sốc năm 2”
Đây là tình huống kinh điển mà 90% thực tập sinh đều thắc mắc:
- Năm 1: Bạn sang Nhật, làm việc chăm chỉ, lương thực lĩnh còn nhiều vì chưa bị trừ thuế cư trú và bạn quen với mức chi tiêu này.
- Tháng 6 năm 2: Đùng một cái, bạn thấy lương thực lĩnh bị hụt đi khoảng 5.000 – 10.000 Yên (tùy thu nhập năm ngoái), bạn tưởng công ty tính sai lương cho mình.
- Thực tế: Không ai tính sai cả. Đó là lúc Thuế cư trú bắt đầu có hiệu lực dựa trên số tiền bạn kiếm được của năm 1.
Một số thuật ngữ liên quan
Khi tìm hiểu về thuế cư trú, bạn sẽ gặp các từ vựng này trên giấy báo thuế:
- Shotokuzei (Thuế thu nhập): Khác với thuế cư trú. Thuế thu nhập là thuế quốc gia, trừ trực tiếp hàng tháng. Còn thuế cư trú là thuế địa phương, tính theo năm trước.
- Kazei (Đánh thuế): Nghĩa là bạn thuộc đối tượng phải đóng thuế.
- Hikazei (Miễn thuế): Thu nhập thấp dưới mức quy định thì không phải đóng.
- Tokubetsu Choshu (Trưng thu đặc biệt): Hình thức công ty trừ trực tiếp tiền thuế cư trú vào lương hàng tháng của bạn (Hầu hết thực tập sinh Esuhai đều theo hình thức này cho tiện).
- Futsu Choshu (Trưng thu thường): Bạn tự cầm giấy báo thuế ra Conbini hoặc bưu điện để đóng (Thường gặp khi bạn đã nghỉ việc hoặc chuyển đổi visa).
Một số lưu ý khác về Thuế cư trú
Thuế cư trú phức tạp và “nguy hiểm” hơn bạn nghĩ, hãy lưu ý kỹ:
- Thời điểm tính thuế: Cơ quan thuế sẽ chốt danh sách vào ngày 1/1 hàng năm. Nếu bạn sống ở Nhật vào ngày 1/1, bạn có nghĩa vụ phải đóng thuế cho thu nhập của cả năm trước đó.
- Khi về nước hẳn: Đây là điều cực kỳ quan trọng. Nếu bạn về nước trước khi hết hạn visa, bạn phải thanh toán hết số tiền thuế cư trú còn nợ của năm đó. Nếu “bùng” thuế, sau này bạn muốn quay lại Nhật (du lịch, kỹ sư, kỹ năng đặc định) sẽ cực kỳ khó khăn, thậm chí bị từ chối visa ngay lập tức.
- Chuyển chỗ ở: Dù bạn chuyển từ Tokyo xuống Osaka vào tháng 4, thì trong năm đó bạn vẫn đóng thuế cho Tokyo (nơi bạn ở vào thời điểm 1/1). Sang năm tài chính tiếp theo mới bắt đầu đóng cho Osaka.
- Lương cao thì thuế cao: Các bạn làm đêm, tăng ca nhiều ở năm 1 hãy chuẩn bị tâm lý là năm 2 sẽ bị trừ thuế cư trú khá “đau ví” đấy nhé. Hãy có kế hoạch chi tiêu hợp lý.