Sổ Nenkin là gì?
Định nghĩa đơn giản
Sổ Nenkin (thường có màu xanh dương) là cuốn sổ chứng nhận bạn đang tham gia đóng bảo hiểm hưu trí tại Nhật Bản. Hãy coi nó giống như cuốn “sổ tiết kiệm bắt buộc”, ghi nhận lại mã số cá nhân của bạn để sau này khi về nước, bạn dùng chính cuốn sổ này để làm thủ tục rút tiền (lấy lại tiền thuế Nenkin).
Định nghĩa chuyên ngành
Trong hệ thống an sinh xã hội Nhật Bản, Sổ Nenkin được gọi là Nenkin Techo (年金手帳 – ねんきんてちょう). Đây là giấy tờ cấp cho người tham gia bảo hiểm, chứa Mã số lương hưu cơ bản (Kiso Nenkin Bango). Tuy nhiên, từ tháng 04/2022, chính phủ Nhật đã ngừng cấp mới sổ này và thay thế bằng “Thông báo mã số lương hưu cơ bản”.
Bản chất & Mục đích của thuật ngữ này
- Bản chất:
- Đây là công cụ giúp người lao động có tư cách tham gia hệ thống an sinh xã hội tại Nhật. Nó không có giá trị thanh toán trực tiếp như thẻ ATM, mà có giá trị lưu trữ thông tin định danh.
- Ở một góc độ khác thì sổ Nenkin giống như cuốn sổ tiết kiệm trong quá trình người lao động nước ngoài làm việc tại Nhật. Khi về nước thì bạn được làm hồ sơ để xin về lại khoản tiền Nenkin đã đóng trước đó.
- Mục đích:
- Quản lý hồ sơ: Giúp cơ quan thuế Nhật Bản theo dõi quá trình đóng tiền của bạn qua các công ty khác nhau.
- Thủ tục hoàn tiền (Quan trọng nhất): Là giấy tờ bắt buộc phải nộp kèm hồ sơ để lấy lại tiền Nenkin (Dattai Ichijikin) sau khi bạn hết hạn hợp đồng về Việt Nam.
- Khi nào bạn sẽ gặp:
- Thường là sau khoảng 1 tháng kể từ khi sang Nhật, công ty sẽ đưa cho bạn xem (hoặc giữ hộ).
- Khi bạn làm thủ tục thôi việc để về nước.
Ví dụ minh họa
Để bạn hiểu rõ tầm quan trọng của cuốn sổ quyền lực này:
- Khi đang làm việc: Bạn chuyển từ công ty A sang công ty B (ví dụ chuyển visa Tokutei). Bạn phải đưa Sổ Nenkin (hoặc mã số Nenkin) cho công ty B để họ tiếp tục đóng nối tiếp cho bạn.
- Khi về Việt Nam: Bạn muốn lấy lại 70-150 triệu tiền Nenkin đã đóng sau 3 – 5 năm. Trong phong bì hồ sơ gửi sang Nhật, bắt buộc phải có bản gốc Sổ Nenkin này. Nếu mất, bạn phải làm thủ tục cấp lại rất mất thời gian.
Một số thuật ngữ liên quan
Liên quan đến Sổ Nenkin là các thuật ngữ chuyên môn sau:
- Kiso Nenkin Bango (Mã số lương hưu cơ bản): Dãy 10 chữ số quan trọng nhất in trong sổ. Đây là “ID” của bạn trong hệ thống lương hưu.
- Dattai Ichijikin (Tiền hoàn thuế Nenkin): Khoản tiền một cục bạn nhận lại được nhờ có cuốn sổ này.
- Kiso Nenkin Bango Tsuuchisho (Thông báo mã số lương hưu): Tờ giấy thay thế cho Sổ Nenkin đối với những bạn sang Nhật sau tháng 04/2022.
- Kosei Nenkin (Bảo hiểm phúc lợi): Loại bảo hiểm mà thực tập sinh thường tham gia (được ghi nhận trong sổ).
Một số lưu ý khác về Sổ Nenkin
- Sự thay đổi từ 04/2022: Các bạn thực tập sinh sang Nhật trước tháng 04/2022 sẽ có cuốn sổ màu xanh (hoặc cam). Nhưng các bạn sang sau tháng 04/2022 sẽ KHÔNG ĐƯỢC CẤP SỔ nữa, mà chỉ nhận được một tờ giấy gọi là “Thông báo mã số lương hưu cơ bản”. Giá trị của tờ giấy này tương đương cuốn sổ, hãy giữ gìn cẩn thận như giữ tờ giấy đó.
- Công ty thường giữ hộ: Để tránh việc thực tập sinh làm mất, nhiều công ty/nghiệp đoàn sẽ giữ hộ Sổ Nenkin cho bạn trong suốt 3 năm. Điều này là bình thường. Tại Việt Nam thì công ty cũng thường giữ sổ BHXH của người lao động như vậy.
- Phải lấy lại trước khi về nước: Trước ngày ra sân bay về Việt Nam, hãy chắc chắn công ty đã trả lại Sổ Nenkin (hoặc tờ thông báo mã số) cho bạn. Không có nó, về Việt Nam không lấy được tiền đâu.
- Đừng viết vẽ bậy: Tuyệt đối không ghi chú hay làm rách, tẩy xóa thông tin trong sổ/giấy thông báo nha. Trường hợp này ít xảy ra lắm nhưng Esuhai vẫn phải nhắc vì thừa đỡ hơn là thiếu.